Skip to content

Am Pàirc Nàiseanta

View over Glen Einich in late summer. Looking down on loch Einich with steep mountains on either side.

Am pàirc nàiseanta as motha san Rìoghachd Aonaichte

Tha e doirbh tuilleadh ’s a chòir cuideim a chur air cho cudromach ’s a tha am Monadh Ruadh. Airson tòiseachadh: ’s e am pàirc nàiseanta as motha san Rìoghachd Aonaichte a th’ ann, tha cha mhòr an dàrna leth den sgìre ga mheas mar ‘fearann fiadhaich’, agus tha naoi tèarmainn nàdair taobh a-staigh crìochan a’ phàirc.

Tha am Pàirc Nàiseanta cuideachd mar dhachaigh do mu 18,000 neach-còmhnaidh air feadh Siorrachd Obar Dheathain, Aonghas, a’ Ghàidhealtaachd, Moireibh agus Peairt is Ceann Rois, agus tha dà mhillean luchd-tadhail a’ mealtainn an àite shònraichte seo gach bliadhna.

Ged a chaidh am Pàirc Nàiseanta a stèidheachadh ann an 2003, tha eachdraidh bheairteach a’ dol air ais mìltean de bhliadhnaichean, le mòran làraichean ealain creige bho Nuadh Linn na Cloiche ri fhaotainn air feadh na sgìre. Thairis air na linntean a lean, tha iomadh diofar bhuidheann air a bhith a’ còmhnaidh san sgìre. Streap suas aon de na Rothaich agus gheibh thu càrn, cuid dhiubh a’ dol air ais gu Linn an Umha, a’ comharrachadh a’ bhinnein.

Bha na Cruithnich, seann treubh Cheilteach, a’ riaghladh na sgìre eadar a’ 1ad linn AD agus an 10mh linn AD gus an do thòisich siostam nam fineachan a’ tighinn am bàrr. Bho MhacGilleBhràith gu MacBheathain, chithear buaidh nam fineachan fhathast ann an sloinnidhean muinntir an àite.

Mar a thachair air feadh iomadh pàirt de Ghàidhealtachd na h-Alba, chaidh cumadh cleachdadh an fhearainn atharrachadh gu bràth le fuadaichean an 18mh linn agus an 19mh linn. Thòisich gnìomhachasan air atharrachadh, agus chaidh na bothain, a bhiodh na dròbhairean a’ cleachdadh airson dìon bho fhìor dhroch shìde, ath-nuadhachadh gus fasgadh nas treasa a thoirt do dhaoine a bha a’ gabhail pàirt ann an sealgaireachd agus stalcaireachd fèidh.

Bha gràdh mòr aig a’ Bhanrigh Victoria air Baile Mhorail, agus le turasachd a’ dol am meud ri linn sin, chaidh barrachd loidhnichean-rèile agus rathaidean a thogail, rud a rinn an sgìre fada nas ruigsinniche. Fhuair daoine dòighean ùra a bhith ag eadar-oibricheadh leis an fhearann. Le cruinn-eòlas air leth a tha a’ gabhail a-steach beanntan sneachda agus glinn fharsaing – no strathan, mar a chanas iad riutha an seo – dh’fhàs an sgìre a bhith mar raon-cluiche airson chur-seachadan leithid sgitheadh, coiseachd agus streap nam beann. Tha an sgìre air atharrachadh gu bhith na àite far a bheil seann dualchas agus dàna-thursan an latha an-diugh beò taobh ri taobh.

Mar mhòr-ionad glèidhteachais le cliù eadar-nàiseanta, tha tòrr obair mhìorbhaileach ga dèanamh mar-thà gus beatha ainmhidhean is lusan sònraichte na sgìre a ghlèidheadh. Agus tha sinn uile – luchd-còmhnaidh, luchd-tadhail agus gnothachasan maraon – comasach air pàirt a chluiche ann a bhith ga ghlèidheadh airson an ath ghinealaich.

Plana Com-pàirteachais a’ Phàirc Nàiseanta

Tha ceithir amasan fa leth aig a’ Phàirc Nàiseanta mar a chaidh a chur an cèill le Pàrlamaid na h-Alba:

  • Gus dualchas nàdarra is cultarach na sgìre a ghlèidheadh agus a mheudachadh.
  • Gus cleachdadh seasmhach stòrasan nàdarra na sgìre a chur air adhart.
  • Gus tuigse air, agus tlachd à, càileachdan sònraichte na sgìre (a’ gabhail a-steach tlachd ann an cruth chur-seachad) a chur air adhart am measg a’ phobaill.
  • Gus leasachadh seasmhach eaconamach agus sòisealta a chur air adhart airson coimhearsnachdan na sgìre.

Gach còig bliadhna, bidh Ùghdarras a’ Phàirc a’ cruthachadh Plana Com-pàirteachais a’ Phàirc Nàiseanta – air aontachadh le Ministearan na h-Alba – a tha a’ cur an cèill am frèam-obrach airson nam buidhnean poblach uile a tha ag obair sa Mhonadh Ruadh. Tha e a’ mìneachadh mar a bhios a h-uile air a bheil dleastanas airson a’ Phàirc Nàiseanta a’ co-òrdanachadh na h-obrach aca airson dèiligeadh ris na cùisean as cudromaiche.

Mu dheidhinn Ùghdarras a’ Phàirc

Chaidh Ùghdarras Pàirc a’ Mhonaidh Ruaidh a stèidheachadh gus dèanamh cinnteach gu bheilear a’ coimhead às dèidh, a’ glèidheadh agus a’ meudachadh feartan air leth a’ Mhonaidh Ruaidh – an dà chuid an àrainneachd nàdarra agus na coimhearsnachdan ionadail – air chor ’s gum faodar am mealtainn leis na ginealaichean làithreach agus ri teachd. Tha dà dhleastanas reachdail air: dealbhadh agus cothrom air a’ bhlàr a-muigh.

A bheil ceist agad?

Ma tha ceist sam bith agad mun obair againn, no ma tha thu airson tuilleadh fiosrachaidh fhaighinn, cuir fios thugainn.

Airson freagairt sa Ghàidhlig, cuir post-d thugainn aig [email protected] 

Mas e nach eil post-d freagarrach dhut, faodaidh tu fios a chur thugainn sa Bheurla le meadhanan eile.